Twój koszyk jest pusty
Klimat a AZS – jak pory roku wpływają na atopowe zapalenie skóry?
Widzisz, że Twoje AZS zaostrza się, gdy tylko spadnie temperatura lub włączą się kaloryfery? To nie przypadek – skóra atopowa nie posiada szczelnego płaszcza hydrolipidowego, przez co zimą traci wilgoć błyskawicznie (zjawisko TEWL). W tym kompleksowym przewodniku podpowiadamy, jak zmienić pielęgnację skóry atopowej zgodnie z kalendarzem. Sprawdź, kiedy zamienić lekkie mleczko na gęstą maść i dlaczego słońce może być dla atopika zarówno lekiem, jak i zagrożeniem.
Marcin Kożuchowski
Marcin Kożuchowski
- Wpływ klimatu i pór roku na objawy AZS
- Dlaczego zima jest najtrudniejsza dla skóry z AZS?
- Jakie zagrożenia dla skóry atopowej niesie lato?
- Wiosna i jesień – jak radzić sobie z AZS w okresach przejściowych?
- Klimatyzacja i zanieczyszczenia jako czynniki zaostrzające objawy
- Jak zmiany temperatur osłabiają barierę hydrolipidową skóry
- Adaptacja pielęgnacji i emolientów do pory roku
- Fotoprotekcja i odpowiednia odzież jako codzienna ochrona
- FAQ – klimat a AZS – najczęściej zadawane pytania
- Dlaczego zimą skóra przy atopowym zapaleniu skóry (AZS) swędzi bardziej?
- Jaki filtr przeciwsłoneczny jest najlepszy dla skóry z atopowym zapaleniem skóry?
- Czy pot latem pogarsza stan skóry atopowej (AZS)?
- Jak dobrać konsystencję emolientu na atopowe zapalenie skóry w zależności od pory roku?
- W jaki sposób klimatyzacja wpływa na objawy atopowego zapalenia skóry?
Wpływ klimatu i pór roku na objawy AZS
Klimat i pora roku mają duży wpływ na objawy atopowego zapalenia skóry (AZS). Warto pamiętać, że AZS to przewlekła choroba zapalna skóry o nawrotowym przebiegu, charakteryzująca się okresami zaostrzeń i remisji. Zmiany pogodowe, zanieczyszczenia i wahania temperatur mogą pogorszyć stan skóry, dlatego istotne jest dostosowanie pielęgnacji do aktualnych warunków.
Zimą swędzenie skóry często się nasila z powodu suchego i mroźnego powietrza, które zwiększa transepidermalną utratę wody (TEWL). Latem słońce może przynieść ulgę, ale pot i alergeny mogą nasilać objawy. Wiosna również nie jest łaskawa — pylenie roślin często pogarsza AZS, znane również jako egzema. Jesienią i zimą mniejsza ilość światła słonecznego wpływa na poziomy hormonów, takich jak melatonina i serotonina, co może nie tylko zaostrzać problemy skórne, ale także wpływać na nastrój.
Dlaczego zima jest najtrudniejsza dla skóry z AZS?
Zimą osoby z atopowym zapaleniem skóry (AZS) napotykają trudne warunki. Chłodne powietrze i suche otoczenie ogrzewanych pomieszczeń osłabiają naturalny płaszcz hydrolipidowy skóry. Niskie temperatury powodują zwężenie naczyń krwionośnych, co spowalnia pracę gruczołów łojowych i zmniejsza natłuszczenie skóry. Wilgotność wewnętrzna może spaść do 20-30%, co sprzyja utracie wody. To prowadzi do ekstremalnej suchości, pękania, zaczerwienienia skóry oraz intensywnego swędzenia, którego skutkiem może być lichenifikacja (pogrubienie naskórka). Stan ten zwiększa ryzyko infekcji bakteryjnych, a także wirusowych, na które osłabiona skóra jest bardziej podatna.
Problemem jest także noszenie ciepłych ubrań, szczególnie z wełny lub syntetyków, które mogą podrażniać skórę i powodować przegrzewanie. Dlatego zaleca się ubiór „na cebulkę” z naturalnych materiałów, co pozwala na regulację temperatury ciała i unikanie przegrzania. Aby zminimalizować te problemy, warto stosować bogate kremy barierowe przed każdym wyjściem na zewnątrz.
Jakie zagrożenia dla skóry atopowej niesie lato?
Lato wpływa na skórę osób z atopowym zapaleniem skóry (AZS) zarówno pozytywnie, jak i negatywnie. Umiarkowane nasłonecznienie działa przeciwzapalnie (efekt zbliżony do fototerapii) i wspomaga produkcję witaminy D, co może przynieść ulgę. Jednak wysokie temperatury często wywołują nadmierne pocenie się. Słony pot nie tylko podrażnia skórę, ale u niektórych osób może wywoływać objawy przypominające pokrzywkę cholinergiczną (tzw. uczulenie na pot). Ponadto zmienia on pH skóry. Zbyt duża dawka promieni UV szkodzi, mogąc prowadzić do oparzeń, uszkodzenia bariery naskórkowej i przyspieszonego fotostarzenia skóry z powodu stresu oksydacyjnego i namnażania wolnych rodników.
Aby chronić skórę, ważne jest:
- używanie kremów z filtrem ochronnym;
- unikanie słońca w godzinach szczytu (od 10:00 do 16:00);
- noszenie lekkich, przewiewnych ubrań.
Latem rośliny intensywnie pylą, co zwiększa kontakt z alergenami wziewnymi. Kąpiele w chlorowanej lub słonej wodzie także przesuszają i podrażniają skórę. Dlatego po kąpieli warto dokładnie spłukać ciało czystą wodą i nałożyć emolient.
Wiosna i jesień – jak radzić sobie z AZS w okresach przejściowych?
Okresy przejściowe są często bagatelizowane, a stanowią duże wyzwanie dla atopików. Wiosną kluczowym czynnikiem zaostrzającym są alergeny wziewne (pyłki drzew i traw), które mogą nasilać zmiany skórne, zwłaszcza u osób mających choroby współistniejące, takie jak astma czy alergiczny nieżyt nosa.
Jesień z kolei przynosi wilgoć, która sprzyja rozwojowi pleśni i roztoczy kurzu domowego. Dodatkowo powrót do szkoły lub pracy po wakacjach generuje stres, który jest jednym z silniejszych psychogennych czynników wyzwalających rzuty choroby. Spadek odporności w tym okresie również negatywnie wpływa na kondycję skóry.
Klimatyzacja i zanieczyszczenia jako czynniki zaostrzające objawy
Klimatyzacja nie tylko chłodzi, ale także osusza powietrze, co może osłabić naturalną barierę skórną i przyspieszyć utratę wilgoci. W efekcie skóra może być sucha, swędzieć i się łuszczyć. Dodatkowo, nagłe zmiany temperatury przy przechodzeniu z klimatyzowanych pomieszczeń do cieplejszego otoczenia są trudne dla wrażliwej skóry.
Zanieczyszczenia powietrza, takie jak dym papierosowy i drobne cząstki (PM10, PM2.5), także pogarszają stan naszej skóry i wywołują stany zapalne. Badania pokazują, że wysoki poziom zanieczyszczeń wiąże się z częstszymi problemami dermatologicznymi.
Aby przeciwdziałać tym negatywnym efektom, warto utrzymać wilgotność powietrza w pomieszczeniach na poziomie 40-60%. Można to osiągnąć za pomocą nawilżaczy powietrza. Należy również pamiętać o konieczności regularnego czyszczenia i odgrzybiania klimatyzacji oraz wymiany filtrów. Zaniedbane urządzenia mogą być źródłem pleśni i innych alergenów, które drastycznie zaostrzają objawy AZS.
Jak zmiany temperatur osłabiają barierę hydrolipidową skóry
Ekstremalne warunki termiczne wpływają na strukturę chemiczną naskórka. U podłoża tego problemu często leżą zaburzenia genetyczne, np. mutacje w genie kodującym filagrynę, co bezpośrednio prowadzi do defektu bariery naskórkowej i obniżonej produkcji lipidów, takich jak ceramidy i kwasy tłuszczowe. Prowadzi to do większej utraty wody i osłabienia funkcji ochronnej. Z kolei gorąca woda mechanicznie wypłukuje wartościowe tłuszcze, co także niszczy tę barierę.
Szok termiczny szybko wpływa na poziom nawilżenia skóry. Uszkodzona bariera staje się bardziej przepuszczalna dla alergenów i bakterii, co może nasilać objawy atopowego zapalenia skóry (AZS). Skóra staje się szorstka, pęka i pojawia się uczucie pieczenia.
Adaptacja pielęgnacji i emolientów do pory roku
Pielęgnacja skóry atopowej powinna zmieniać się wraz z porami roku, zwłaszcza w kontekście stosowania emolientów. Produkty te odbudowują barierę ochronną skóry dzięki składnikom takim jak ceramidy, cholesterol, wazelina i oleje. Pełnowartościowy emolient powinien zawierać również humektanty (np. mocznik, kwas hialuronowy), które wiążą wodę w naskórku, oraz składniki łagodzące, jak pantenol czy alantoina.
Jesienią i zimą, kiedy skóra jest bardziej narażona na przesuszenie, zaleca się stosowanie gęstszych emolientów, takich jak masła, maści czy kremy barierowe. Z kolei wiosną i latem lepiej sprawdzają się lżejsze formuły, takie jak balsamy, kremy czy mleczka, które nie obciążają skóry, ale skutecznie ją nawilżają.
Niezależnie od pory roku, warto unikać długich, gorących kąpieli. Zamiast tego lepiej sięgać po krótsze prysznice w letniej wodzie, używając delikatnych syndetów lub olejków myjących, które nie naruszają bariery ochronnej ani mikrobiomu skóry. Dzięki temu skóra pozostaje zdrowa i nawilżona.
Produkty dla skóry atopowej
Fotoprotekcja i odpowiednia odzież jako codzienna ochrona
Ochrona skóry przy atopowym zapaleniu skóry (AZS) koncentruje się na ochronie przed słońcem i odpowiednim ubiorze. Przez cały rok należy stosować kremy z filtrem SPF 50+, które chronią przed promieniami UVA i UVB. Filtry mineralne, jak tlenek cynku czy dwutlenek tytanu, są szczególnie bezpieczne dla wrażliwej skóry, ponieważ tworzą barierę odbijającą promienie słoneczne. Krem trzeba aplikować co 2-3 godziny.
Odpowiedni wybór odzieży jest również kluczowy. Ubrania powinny być z naturalnych, gładkich i przewiewnych materiałów, takich jak bawełna, jedwab czy bambus. Ubieranie się na cebulkę umożliwia dostosowanie stroju do zmieniającej się temperatury i unikanie przegrzania. Należy unikać szorstkich, drażniących tkanin i ciasnych, syntetycznych ubrań.
Zaleca się także włączenie do diety kwasów omega-3 (tłuste ryby, siemię lniane), co pozytywnie wpływa na regenerację skóry. Pamiętaj, że kompleksowy plan pielęgnacji, w tym dobór odpowiedniej fotoprotekcji, powinien być zawsze konsultowany z lekarzem dermatologiem.
FAQ – klimat a AZS – najczęściej zadawane pytania
Dlaczego zimą skóra przy atopowym zapaleniu skóry (AZS) swędzi bardziej?
Z powodu niskiej wilgotności powietrza i mrozu, które osłabiają naturalny płaszcz hydrolipidowy. Niskie temperatury powodują zwężenie naczyń krwionośnych i mniejszą produkcję sebum, a ogrzewanie w pomieszczeniach obniża wilgotność do 20–30%, co prowadzi do ekstremalnej suchości, pękania naskórka i nasilenia świądu.
Jaki filtr przeciwsłoneczny jest najlepszy dla skóry z atopowym zapaleniem skóry?
Filtry mineralne zawierające tlenek cynku lub dwutlenek tytanu o faktorze SPF 50+. Są one najbezpieczniejsze dla wrażliwej skóry, ponieważ tworzą fizyczną barierę odbijającą promienie słoneczne, minimalizując ryzyko podrażnień i uszkodzenia bariery naskórkowej, do których może dojść przy ekspozycji na UV.
Czy pot latem pogarsza stan skóry atopowej (AZS)?
Tak, słony pot podrażnia skórę i zmienia jej pH. Nadmierne pocenie się wywołane wysokimi temperaturami może prowadzić do objawów przypominających pokrzywkę cholinergiczną, dlatego po kąpieli w morzu lub intensywnym wysiłku należy spłukać ciało czystą wodą i nałożyć emolient.
Jak dobrać konsystencję emolientu na atopowe zapalenie skóry w zależności od pory roku?
Zimą należy wybierać gęste masła, maści i kremy barierowe, natomiast wiosną i latem lżejsze balsamy lub mleczka. Gęste formuły lepiej chronią przed mrozem i przesuszeniem w sezonie grzewczym, podczas gdy lżejsze preparaty skutecznie nawilżają w cieplejsze dni, nie obciążając nadmiernie skóry.
W jaki sposób klimatyzacja wpływa na objawy atopowego zapalenia skóry?
Klimatyzacja osusza powietrze, co przyspiesza utratę wilgoci z naskórka i osłabia jego barierę ochronną. Dodatkowo zaniedbane urządzenia mogą stać się siedliskiem pleśni i grzybów, które drastycznie zaostrzają stany zapalne, dlatego zaleca się utrzymywanie wilgotności w pomieszczeniach na poziomie 40–60%.
