Emolienty plus: Czym są i jak rewolucjonizują leczenie AZS?

---

---

Emolienty plus: definicja i rola w dermatologii

Emolienty plus to nowoczesna kategoria dermokosmetyków, często nazywana emolientami trzeciej lub czwartej generacji. Łączą tradycyjne składniki nawilżające i natłuszczające, takie jak wazelina, mocznik i ceramidy, z zaawansowanymi substancjami aktywnymi, głównie pochodzenia naturalnego. Ich głównym zadaniem jest nie tylko nawilżanie, ale również aktywne wsparcie terapii chorób zapalnych skóry, przede wszystkim atopowego zapalenia skóry (AZS), poprzez wpływ na mikrobiom i odbudowę uszkodzonej bariery naskórkowej. Należą do nich:

• flawonoidy;
• saponiny;
• wyciągi z owsa;
• lizaty bakteryjne, w tym Vitreoscilla filiformis, na co wskazują nowoczesne europejskie wytyczne oraz Europejska Akademia Dermatologii i Wenerologii.

Te składniki nadają emolientom plus wyjątkowe właściwości:

• łagodzą stany zapalne;
• zmniejszają swędzenie;
• regulują mikrobiom skóry;
• wzmacniają jej barierę ochronną, wspierając procesy komórkowe.

W dermatologii emolienty plus są kluczowym elementem terapii dermatoz zapalnych, zwłaszcza w przypadku skóry atopowej, gdzie defekt bariery naskórkowej jest podstawą patogenezy choroby. Regularne stosowanie może wydłużyć okresy bez objawów i zmniejszyć zużycie miejscowych glikokortykosteroidów, co jest celem nowoczesnej terapii skojarzonej.

Różnice między emolientem plus a klasycznym emolientem

Główna różnica między klasycznymi emolientami a emolientami plus tkwi w ich działaniu. Klasyczne emolienty nawilżają i natłuszczają skórę. Działają głównie poprzez dwa mechanizmy: zawierają substancje okluzyjne (np. parafina, wazelina), które tworzą na skórze film ograniczający przeznaskórkową utratę wody (TEWL), oraz humektanty (np. mocznik, gliceryna), które wiążą wodę w naskórku. Tworzą w ten sposób pasywną barierę ochronną.

Z kolei emolienty plus oferują coś więcej — oprócz podstawowego nawilżenia, zawierają aktywne składniki, takie jak lizaty bakteryjne i ektoina. Składniki te łagodzą stany zapalne, redukują swędzenie i wspomagają równowagę mikroflory skóry. Dzięki temu działają wszechstronniej, przypominając produkty lecznicze, co czyni je ważnym elementem terapii chorób zapalnych skóry.

Skład i działanie substancji aktywnych (lizaty, ektoina)

Siła emolientów plus wynika z dodatkowych składników, które oferują więcej niż standardowe nawilżenie. Wśród nich są lizaty bakteryjne, takie jak Vitreoscilla filiformis i Aquaphilus dolomiae. Te nieaktywne fragmenty komórek bakteryjnych wspierają naturalną odporność skóry (oddziałując m.in. na receptory toll-like 2), równoważą mikrobiom i hamują rozwój szkodliwych bakterii, w tym groźnego gronkowca złocistego, działając jednocześnie przeciwzapalnie. Ich działanie immunomodulujące polega m.in. na ograniczaniu produkcji cytokin prozapalnych, co bezpośrednio wycisza reakcję zapalną w skórze. Przykładem takiego składnika jest opatentowany kompleks I-modulia® pozyskiwany z Aquaphilus dolomiae.

Inne kluczowe składniki to:

• Ektoina chroniąca komórki skóry przed stresem środowiskowym, takim jak promieniowanie słoneczne i ekstremalne temperatury; intensywnie nawilżająca skórę i wspierająca działania przeciwzapalne.
• Flawonoidy, takie jak likochalkon A, silne przeciwutleniacze zwalczające wolne rodniki i stany zapalne.
• Saponiny z właściwościami przeciwgrzybicznymi i przeciwzapalnymi, wspierające zdrowie skóry.
• Microresyl, roślinny ekstrakt, skutecznie zapobiegający tworzeniu się biofilmu przez gronkowca złocistego, co zwiększa skuteczność emolientów plus.

Wszystkie te składniki wspólnie zapewniają wszechstronne działanie, wykraczające poza zwykłe nawilżanie i natłuszczanie. Dzięki nim produkty te wspierają naturalne mechanizmy obronne skóry i zapewniają jej zdrowy wygląd.

Wpływ na mikrobiom i odbudowę bariery naskórkowej

Emolienty plus odgrywają kluczową rolę w regeneracji bariery naskórkowej oraz przywracaniu równowagi mikrobiomu skóry, co jest niezwykle istotne dla osób z atopowym zapaleniem skóry (AZS). U podłoża AZS często leży genetycznie uwarunkowany niedobór filagryny – białka kluczowego dla produkcji Naturalnego Czynnika Nawilżającego (NMF) oraz prawidłowej struktury lipidów naskórka, takich jak ceramidy. Choroba ta charakteryzuje się osłabioną barierą skórną, co ułatwia przenikanie alergenów i patogenów. Dodatkowo pacjenci często zmagają się z nadmiernym wzrostem bakterii, takich jak gronkowiec złocisty, co pogłębia stan zapalny i nasila swędzenie.

Aktywne składniki, takie jak lizaty bakteryjne i Microresyl, skutecznie przeciwdziałają tym problemom. Wspomagają naturalne mechanizmy obronne skóry, promując produkcję naturalnych substancji obronnych, takich jak peptydy przeciwdrobnoustrojowe, i ograniczając rozwój gronkowca. Dzięki temu przywracają równowagę flory bakteryjnej, co łagodzi stan zapalny.

Podobnie jak tradycyjne emolienty, emolienty plus wzmacniają lipidową ochronę skóry i zmniejszają utratę wody, co dodatkowo chroni przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi.

Skuteczność w AZS: redukcja świądu i stanu zapalnego

Emolienty plus skutecznie łagodzą podstawowe objawy atopowego zapalenia skóry (AZS), takie jak suchość, świąd i stany zapalne. Badania kliniczne, oceniające skuteczność za pomocą skali SCORAD, wykazują, że ich stosowanie może skrócić czas trwania świądu do pięciu dni. Już po tygodniu używania zauważalna jest poprawa, zwłaszcza w redukcji suchości i świądu, szczególnie gdy zawierają lizaty bakteryjne. W łagodnych przypadkach AZS nadają się do samodzielnego stosowania lub jako wsparcie terapii przeciwzapalnej. W cięższych stadiach mogą one stanowić cenne uzupełnienie nawet tak zaawansowanych procedur jak leczenie biologiczne.

Regularne stosowanie przedłuża okresy bez objawów i zmniejsza potrzebę stosowania miejscowych glikokortykosteroidów oraz inhibitorów kalcyneuryny, wpisując się w strategię tzw. terapii proaktywnej.

Zastosowanie emolientów plus w innych chorobach skóry

Choć emolienty plus są kojarzone głównie z AZS, ich właściwości przeciwzapalne i regenerujące sprawiają, że znajdują one zastosowanie w szerszym spektrum problemów dermatologicznych. Z powodzeniem stosuje się je jako terapię wspomagającą w przebiegu łuszczycy, gdzie pomagają redukować łuskę i stan zapalny. Są również pomocne w łagodzeniu objawów wyprysku kontaktowego oraz liszaja płaskiego. Dodatkowo stanowią doskonałe wsparcie regeneracji skóry podrażnionej inwazyjnymi zabiegami dermatologicznymi.

Stosowanie u niemowląt, dzieci i w profilaktyce AZS

Emolienty plus są bardzo bezpieczne, dlatego można ich używać już od pierwszego dnia życia noworodków i niemowląt (zawsze sprawdzaj informacje na opakowaniu). Produkty te odgrywają kluczową rolę w zapobieganiu atopowemu zapaleniu skóry od najmłodszych lat. Badania pokazują, że codzienne stosowanie emolientów plus u noworodków z rodzinnym ryzykiem AZS może zmniejszyć to ryzyko nawet o połowę.

Wspieranie niedojrzałej bariery skóry na wczesnym etapie jest kluczowe dla zapobiegania chorobie. Przy wyborze emolientu dla dziecka należy zwrócić uwagę na jego skład i unikać substancji mogących wywołać alergie, jak:

• perfumy;
• niektóre konserwanty;
• barwniki.

Produkty w opakowaniach, które zapewniają sterylność, dodatkowo zmniejszają ryzyko zanieczyszczenia.

Prawidłowa aplikacja i częstotliwość w codziennej pielęgnacji

Aby w pełni korzystać z emolientów plus, kluczowe jest ich prawidłowe stosowanie. Nakładaj je na całe ciało, nie ograniczając się do zmienionych chorobowo miejsc. Zaleca się aplikację przynajmniej dwa razy dziennie, a w razie nasilenia objawów nawet co 3-4 godziny. Najlepsze efekty uzyskasz, nakładając je na lekko wilgotną skórę w ciągu 3 minut po kąpieli, co pozwala zatrzymać w niej wilgoć. Wmasowuj produkt delikatnie zgodnie z kierunkiem wzrostu włosów, unikając tarcia.

Przy aktywnych, sączących się zmianach zapalnych:

• zastosuj najpierw lek przepisany przez lekarza;
• po jego wchłonięciu nałóż emolient plus, by uniknąć pieczenia.

Kontynuuj pielęgnację nawet wtedy, gdy skóra wydaje się zdrowa, co pomaga utrzymać efekty i zapobiega nawrotom. W tygodniu zużycie emolientów wynosi około 150-200 g dla małego dziecka i do 500 g dla dorosłego.

FAQ – emolienty plus – najczęściej zadawane pytania

---

---

Bibliografia

• Wytyczne Europejskiej Akademii Dermatologii i Wenerologii (EADV) dotyczące postępowania w atopowym zapaleniu skóry.
• Konsensus Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego w sprawie diagnostyki i leczenia AZS.
• Badania kliniczne nad skutecznością emolientów plus zawierających lizaty bakteryjne (np. Vitreoscilla filiformis, Aquaphilus dolomiae).